«EKSPO-2017» kórmesinde Fınlıandııa pavılonynda usynylǵan ekologııalyq monıtorıngtiń ınnovasııalyq stansasy qurylǵylary elimizde iske qosylýy múmkin. Bul týraly osy taqyrypta Úkimettiń baspasóz ortalyǵynda arnaıy uıymdastyrylǵan brıfıngte aıtyldy.
Atalǵan ınnovasııalyq qurylǵylardy «Qazgıdromet» respýblıkalyq memlekettik kásiporny qoldanysqa engizbek. Osyǵan baılanysty baspasóz máslıhatynda «Qazgıdromet» RMK laboratorııasynyń basshysy Dana Amanbaeva fındik noýhaýdyń mán-jaıyn aıtyp berdi.
EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesinde Qazgıdromettiń fındik áriptesi AQT-420 atmosferalyq aýa sapasynyń avtomatty datchıgine tanystyrylym jasaǵan bolatyn. Ol avtomattyq rejımde konsentrasııany ólsheýdi azot dıoksıdi, kómirtek oksıdi, kúkirt dıoksıdi, ozon, ólshengen bólshekter RM 2,5 jáne RM-10 sııaqty alty lastaýysh zat arqyly iske asyrady. Al osyndaı qurylǵynyń bireýi bıyl Astana qalasyndaǵy aýa sapasyn baqylaý avtomatty postarynyń birine alǵashqy synaqtan ótkizý úshin ornatylǵan. Iаǵnı, fındermen óndirilgen Vaisala datchıgi elimizdiń jaǵdaıyna beıimdelýdi tekserý jáne qazirgi ýaqytta aýa sapasynyń monıtorıngisi úshin paıdalanylatyn resseılik óndiris quraldarymen málimetterdi salystyrýdy júrgizý úshin jumys istep tur.
«Datchıkter shaǵyn kólemde, mobıldi, qalanyń kez kelgen núktesinde ońaı ornalasady. Mysaly, baǵandarǵa, dýal nemese ǵımarattyń shatyryna da ornalastyrý múmkindigi bar. Sondyqtan jeke jer telimin bólýdiń qajeti joq. Budan basqa, datchık joǵarǵy dáldikke ıe, aǵattyq 1-3 paıyzdy quraıdy. Bul jaqsy kórsetkish», dedi D.Amanbaeva. Sonymen qatar ol energııany kóp shyǵyndamaıtynyn, energııany kún paneliniń arqasynda alatynyn jetkizdi. «Sondaı-aq biz úshin aýa sapasynyń datchıkterine qosymsha meteorologııalyq parametrlerdiń qosymsha jıyntyǵyn alý mańyzdy, óıtkeni lastanýdy anyqtaýda baǵytty, jeldiń jyldamdyǵyn, jáne basqa da qorshaǵan orta parametrlerin bilý qajet», dedi ol. Synaq ótkizý barysynda qurylyǵynyń keıbir jetimsiz tustary da baıqalǵan eken. Iаǵnı, qurylǵynyń qazirgi qurylymynda úlken qalalardyń atmosferalyq aýasyn baqylaý úshin mańyzdy komponentter – azot oksıdi jáne kúkirtti sýtekti anyqtaý múmkindigi joq. Biraq qurylǵyny jasap otyrǵan kompanııa bizdiń eskertpelerimizdi nazarǵa alyp, ony qosymsha qyzmettermen tolyqtyrýǵa ýáde beripti. Sóıtip Vaisala kompanııasy 2017 jyldyń aıaǵyna deıin osy sensorlardyń jasaýyn aıaqtaýdy josparlaýda.
«Qazgıdromet» RMK laboratorııasynyń basshysy júrgizilgen taldaýlardyń qorytyndysy boıynsha bolashaqta «Qazgıdromet» RMK ekologııalyq monıtorıngisi júıesinde ornatylǵan gaz analızatory jáne Vaisala datchıkteriniń kórsetkishterin salystyrý nátıjeleri jarııalanatynyn da jetkizdi.
Energetıka mınıstrligi «Qazgıdromet» respýblıkalyq memlekettik kásiporny atmosferalyq aýanyń jaı-kúıine baqylaýdy respýblıkanyń iri qalalary men ónerkásip ortalyqtarynda júrgizedi. Qazirgi ýaqytta atmosferalyq aýany baqylaý 49 eldi mekendegi 146 baqylaý beketinde júrgiziledi. Onyń 56-sy synamalardy qolmen irikteıtin, al 90-y avtomatty beketter. Sondaı-aq baqylaý 14 jyljymaly zerthanalardyń kómegimen júzege asyrylady.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»